Monday, 18 December 2017

سیمه، افغانستان او یو نامالومه راتلونکی (لومړۍ برخه)

Written by  Published in لیکنې Saturday, 27 May 2017 12:48
Rate this item
(0 votes)

            په هېواد کې د سیاسي او نامنۍ روان بهیر او په سیمه کې د نوو او زړو نیواکګرو رقابتونه مو په داسې یو کشمکش کې راګېروي چې د راتلونکي په اړه ویل راته خورا سختوي. د هېواد حالاتو: نامنۍ، بې روزګارۍ، د ولسي او نظامي مرګ ژوبلې ګراف ورځ تربلې لوړېدل مو اندېښنې لاپسې زیاتوي.

            د زړو نیواکګرو په موجودیت کې اوس تر بل هر وخت زیات ترهګر په افغانستان کې عملیات کوي. ویل کېږي چې په افغانستان کې شل تروریستي ډلې ټپلې دا مهال تروریستي بریدونه کوي، تروریستي ډلې کوښښ کوي چې دلته خپل پټنځایونه ولري او د ملي امنیت مشاور مطابق تروریستي ډلې ټپلې کوښښ کوي‌ چې د افغانستان د تاریاکو او مخداره موادو مارکېټ تر خپل کنټرول لاندې راولي ترڅو له دې لارې دوي خپل تروریستي اهدافو لپاره مالي ضروریات پوره کړي.

 

د ډیپلوماټ د تېر کال د یوی مقالې مطابق افغانستان کې دا مهال د نړۍ ۹۰ سلنه مخدره مواد تولېدېږي او ددې ترڅنګ د نورو کلونو په پرتله اوس په افغانستان کې ۴۰ سلنه د کوکنارو کرکیله نوره هم زیاته شوې ده. ویل کېږي چې د افغانستان د مخدره موادو څخه کلنې عاید ۶۸ بیلینه ډالره دی چې په دې کې ۴۰۰ میلینه ډالر یواځې د طالبانو جیبونو ته ځي. د کوکنارو کرکیله یواځې په هغو ولایاتو او سیمو کې کېږي چې د طالبانو او د نورو تروریستي ډلو د واک لاندې دي. له بلې خوا که د ملي امنیت مشاور خبرو او د مخدره موادو کاروبار تاریخ ته لږ نظر وکړو نو د سي ائی ای پخواني کارکوونکي او په انګولا هېواد کې د سي ائی ای د (Task Force) پخواني مشر (John Stockwell) پخپل کتاب (In Search of Enemies “A CIA story”) کتاب کې د مخداره موادو کاروبار د ویتنام په جګړه کې د سي آئی ای لخوا شروع شوی ؤ. دغه کاروبار د سي ائی ای لخوا پرمخ ځي او له دې لارې په میلونونو ډالر لاسته راوړي. په افغانستان کې هم ورته حالات کېدای شي. افغانستان ته د امریکایانو راتګ د ترورېزم ضد جګړې پرته یوه بله لویه وجه دمخدره موادو مخنېوی ؤ، مګر د امریکا په راتګ سره نه یواځې دا چې په دې هېواد کې تروریستانو ته ماتې ورنه کړل شوه، بلکه د مخدره موادو تولید تر بل هروخت زیات شوی دی.

له بلې خوا په سیمه کې د چین لخوا د یو لار یو کمربند په نوم د راشروع کړل شوې پروژه ده. په دغه پروژه کې یو سټراټیجیکه نقطه افغانستان دی، مګر په ورته وخت کې لوي خنډ هم د افغانستان روان حالات ګڼل کېږي. د روانې میاشتې په ۱۴ او ۱۵ تاریخ په بېجینګ کې د ۲۸ هېوادونو د مشرانو برسېره د نړۍ ګڼو هېوادونو لوړپوړو چارواکو ګډون وکړو. د ټولو هېوادونو مشران له پخوا څخه راغوښتل شوې ؤ مګر د دغې لوي غونډې څخه یواځې دوه ورځ د مخه  افغانستان دې غونډې ته راوبلل شو چې په هغه غونډه کې د افغانستان استازیتوب په چین کې مېشت سفیر جانان موسی زي وکړو. پوښتنې دلته راولاړېږي کچېرې افغانستان په ریښتینې ددغې پروژه کې مهم رول لوبوي نو بیا ولې افغان ولسمشر او یا هم  اجرایه رئیس دغې غونډې ته لکه د نورو ۲۸ هېوادونو د مشرانو په څېر را ونه بلل شول؟ ایا د افغان او چین حکومتونه ترمینځ همغږي نه شته که څنګه؟ ایا چین لاتراوسه د افغانستان په مسله کې د امریکا او د ناټو د حضور له وجې نه غواړي‌ چې زیاته دلچسپي وښايي که نور څه وجوهات هم شته؟

زه نه پوهېږم چې څومره نورو سره به هم دا ډول ورته پوښتنې راولاړېږي او ددې په اړه به سوچ کوي، ځکه زه چې کله د یو لار یو کمربند پروژې ته ګورم او بیا په افغانستان کې ددغې پروژې په اړه د هېڅ مالوماتو او پلټنو نه شتون مې یو څه ګنګس کړي. ما چې کله په چین کې مېشت افغان سفیر نه ددې په اړه وپوښتل چې په افغان رسنېو او ځوانانو سره د دغې پروژې په اړه کافي مالومات ولې نه شته؟ نو هغه راته وویل، نه، بلکل کافي مالومات وجود لري، خو زما د پوښتنې اصلي مطلب دا دی چې ددغې پروژې ترشا ډېر سیاسی، جیوپولېټیکل، پوځي، اقتصادي او ډېر نور اهداف شته چې افغانان ددې په اړه مالومات نه لري.

له بلې خوا په هند کې د کلنۍ بودېجې پر مهال  « ورېښمو نوې لار» پروژه د هند او امریکا د ګډې همکارې په شروع کولو سره اعلان کړه. هندي رسنۍ وايي چې د ورېښمو نوې لار به د جنوبي اسیا هېوادونه له جنوبي ختېځو اسیايي هېوادونو سره ونښلوي چې په دې کې بیا هم افغانستان یو مهم او سټرټیجیک ځای دی. هندي رسنۍ وايي چې د ورېښمو نوې لار د چین د یو لار یو کمربند لار د مخنیوي په خاطر کوي. اوس دلته نوي پوښتنې راولاړېږي او هغه دا چې په سیمه کې د نوو او زړو نیواکګرو مقابله چې میدان به يي بیا هم افغانستان وي. مونږ په اصل کې د دواړو یو لار یو کمربند او د ورېښمو نوې لار هرکلی کوو، مګر په دې شرط چې یو سالم رقابت وي، مګر دا بېرته ناممکنه ښکاري او هغه ځکه چې امریکا د اسیا د (Rebalancing) یا د واک په توازن کولو په تکل کې ده. اوباما کوښښ وکړو چې ټي پي پي معاهدې له مخې د جنوب ختیځې اسیا نوې راټوکېدلي اقتصادي هېوادونو سره ازاد تجارتي اړیکې ولري او هلته د دغو هېوادونو په مرسته په سیمه کې د چین مخه ونیسي، مګر د ټرمپ لخوا هغه معاهدې څخه انکار د اوباما پالیسي ناکامه کړه، خو امریکا د ۲۰۱۱ کال سټراټیجي خپله کړه. دغه پالیسي د ۲۰۱۱ کال د هیلري کلینټن لخوا د هند په چنايي ښار کې وړاندې شوې وه چې د ورېښمو لار به بېرته رغوي.

نور بیا.....

د ټوېټر پته:  @BazwanJalal

Read 6548 times Last modified on Saturday, 27 May 2017 12:56

Leave a comment

  • Praino
    Praino
    Monday, 18 December 2017 09:45

    buy cialis online
    does generic work cialis pills
    http://cialismrxcialis.com
    official site cialis pills
    buy cialis online

    Report
  • Rosettadoope
    Rosettadoope
    Monday, 18 December 2017 04:08

    payday loans no credit check
    payday loans
    payday loans
    payday loans online

    Report
  • Gebromi
    Gebromi
    Monday, 18 December 2017 03:55

    buy cialis online
    buying cialis at shoppers drug mart
    http://cialismrxcialis.com
    buy now cialis
    buy cialis

    Report
  • Jamesexige
    Jamesexige
    Sunday, 17 December 2017 19:38

    buying viagra in jamaica
    viagra without a doctor prescription
    where can i buy sildenafil citrate
    viagra without prescription
    viagra buy with paypal
    viagra without prescription
    best site to order generic viagra
    viagra no prescription
    where to buy viagra toronto

    Report
  • m46dsj
    m46dsj
    Sunday, 17 December 2017 18:16

    canadian meds without a prescription www.canadian pharmacy
    online pharmacy medications canadian pharmacies generic drugs online
    canada prescriptions

    Report
  • ffbiommime
    ffbiommime
    Sunday, 17 December 2017 08:38

    buy cialis cheap
    buy cialis ontario
    http://buycialismedrxonline.com
    and hypertension cialis pills
    cialis cost

    Report
  • RogerJek
    RogerJek
    Sunday, 17 December 2017 07:23

    ordinare viagra online senza ricetta
    viagra without a doctor prescription
    can we get viagra over the counter
    viagra without a doctor prescription
    cheap viagra fast shipping
    viagra ohne rezept aus deutschland
    viagra prices in india
    viagra no script
    para que serve sildenafil 50mg

    Report
  • BruceSypop
    BruceSypop
    Sunday, 17 December 2017 04:59

    price viagra vs levitra
    viagra without prescription
    buy viagra online no rx
    viagra without prescription
    cheapest viagra online in uk
    viagra ohne rezept aus deutschland
    buy viagra by pfizer
    viagra without a doctor prescription
    how long before sex should i take viagra pill

    Report
  • 8zjfirl
    8zjfirl
    Sunday, 17 December 2017 04:53

    cialis online prescription drugs without a doctor's prescription cialis without a doctor's prescription

    buy cialis on line get cialis

    Report
  • ffacunty
    ffacunty
    Sunday, 17 December 2017 02:57

    cheap cialis
    cialis non generic from canada
    http://buycialismedrxonline.com
    cost buy cialis online
    buy generic cialis online

    Report

Joomla Template Developer
Joomla Template Developer

Custom Joomla Templates
Custom Joomla Extensions

Instant WordPress Themes
Instant WordPress Themes