Tuesday, 17 October 2017

راتلونکې جګړه (افغانستان د ډانګ او پړانګ ترمېنځ) څلورمه برخه

Written by  Published in لیکنې Saturday, 20 May 2017 00:48
Rate this item
(0 votes)

            مونږ د یوویشتمې پېړۍ په داسې یو پړاو کې اوسېږو چېرته چې پخواني نیواکګر له لوي لړ اقتصادي ستونزو سره مخ دي‌ او د سړی جګړې را وروستو هغه حالت چې نړېوال نظام یواځې د یو هېواد لخوا اداره کېدو اوس داسې يو پړاو ته ننوتې چې نړېوال نظام به له یو قطبي سیستم (Unipolar System) څخه څو قطبي سیستم (Multipolar System) پر لوري ګامزن دی. د یوویشتمې پېړۍ په روان وخت کې د پخوانېو نیواکګرو برلاسیتوب (Hegemony) له خطر سره مخ ده، او نوي نیواکګر ځانونه چمتو کوي‌.

 

            په سیمه او نړۍ کې نوي‌ راټوکیدلي اقتصادي قوتونه که څه هم په اقتصادي او پوځي لحاظ سره متوازنه نه دي، مګر ټول د اقتصادي قوت ترڅنګ په پوځي او په سیمه کې د خپل برلاسیتوب په کوښښونو کې مصروف دي. د نړېوالو اړیکو او د ریالیزم فلسفې یو تر ټولو پېژندل شوې څېره پروفیسر میرشایمر یو ځل په یو کانفرانس کې د پخواني نیواکګر (امریکا) د بهرنې تګلارې په اړه وویل: امریکا یو محوري جدول لري، له سړی جګړې ترمخه د امریکا بهرنۍ تګلارې په محوري جدول کې لویدیځ (Western Hemishphere) په اوله درجه، اسیا په دوهمه او د پارس خلیج په دریم درجه بندۍ کې ؤ، مګر د سړی جګړې را وروستو او په ځانګړي ډول د چین اقتصاد په تېزۍ سره پرمختګ د امریکا دغه تګلاره بدله کړله. د امریکا بهرنۍ تګلاره کې اوس اسیا په لومړۍ درجه، د پارس خلیج په دوهمه او لویدیځ هېوادونه یا اروپايي ټولنه په درېیمه درجه بندۍ کې دي.

            امریکا په دې خاطر چې اوس په لویدیځ کې داسې کوم قوت نشته چې هغه د امریکا لپاره یو چلینج جوړ شي نو په دې خاطر له هغه ځایه يي تګلاره او پالیسي ټول د اسیا چېرته چې د نوي‌ راټوکېدلي اقتصادي قوتونه (چین، هند، روس او ترکیه) او د پارس خلیج چېرته چې د نړۍ د تیلو لویه برخه له همدغه لارې تېرېږي خپل لومړیتوبونه ګرځولې دي.

            اوباما د چین د نفوذي سیمې د مخنیوي او د امریکا د برلاسېتوب (Hegemony) د ساتلو په خاطر د ټي ټي پي(Trans-Pacific Partnership) یوه تګلاره جوړه کړه، مګر د ټرمپ په ولسمشر کېدو سره هغه لغوه شوه. کچېرې دغه تجارتي معاهده د ټرمپ لخوا نه وې لغوه شوې نو په حقیقت کې د چین د نفوذ د مخنیوي په لاره کې یو لوي‌ خنډ ؤ. په ورته وخت کې پخواني نیواکګر په جنوبي کوریا کې د (THAAD) د میزایل دفاعي سیسټم ولګولو چې دا یواځې د شمالي کوریا د حملې د خطر لپاره نه بلکه سیمه د خپل پوښښ لاندې راوستل او په ځانګړي ډول د چین د پوځي حرکات تر خپل نظارت لاندې نیول دي.

            د روانې میاشتې په څوارلسمه او پنځلسمه نېټه په چین کې د یو لار یو کمربند (OBOR/Belt and Road) په اړه یو نړېوال کانفرانس ترسره شو چې پکې د نړۍ اکثرا هېوادونو ولسمشرانو او نورو لوړپوړو چارواکو ګډون وکړو. لکه څنګه چې به تاسې ته پته وي چې د یو لار یو کمربند د ۲۰۱۳ کال د چین د ولسمشر ښاغلي شي جین پینګ لخوا د پخوانۍ ورېښمو د لار بیا رغاونه اعلان شوه، چې د یو لار یو کمربند په دغه پروژه کې د پانګونې په موخه يي‌ د اسیا زیربنا او پانګونې بانک بنسټ هم کېښود. د دغه بانک د بنسټ ایښودل د ډېرو اقتصاد پوهانو او سیاست پوهانو لخوا د امریکايي برلاسیتوب، د نړېوال بانک او د اسیا پرمختیايي بانک لپاره د خطر زنګ وګڼل. په دغه بانک کې له امریکا او جاپان پرته نور تقریباً ټولو لویدیځو هېوادونو او د امریکا نژدې دوستو هېوادونو برخه واخیسته.

            د یو لار یو کمربند په مناسبت چین په مختلفو هېوادونو کې په لویه پیمانه پانګونې کړې دي‌ چې یوه يي‌ هم تر ټولو ډېره مهمه د چین-پاکستان اقتصادي دهیلیز پانګونه ګڼل کېږي. د یو لار یو کمربند په موخه چین په افغانستان کې د کونړ په سیند د اوبو او برق ډیم، د مس عینک د مسو استخراج، د ریل پټلۍ او د لوي لارې جوړولو په موخه پانګونه کوي. همدارنګه د چین-پاکستان اقتصادي دهلیز کې یو مهم هېواد افغانستان دی ځکه چې چین به د دغه هېواد له لارې له منځنۍ اسیا سره تر ټولو نژدې لاره پیدا کوي.

            د چین-پاکستان اقتصادي دهلیز د پروژې په مخ کې د هند لخوا غبرګونونه وښودل شوې دي ځکه چې د کاشغر-ګوادر لویه لاره د کشیمر د لانجمنې سیمې څخه تېرېږي او هند له همدې امله د یو لار یو کمربند په کانفرانس کې برخه هم وانخیسته. چین او هند ددغې پروژې په اړه دواړه خپل نظرونه لري. چین وايي چې دغه پروژه یواځې د اقتصادي اړیکو د پراخوالي په خاطر ده مګر هند بیا وايي چې په راتلونکي کې به دلته د چین لخوا پوځي اډې جوړېږي او د پاکستان سنا مجلس د راپور مطابق به په ۲۰۴۸ کال کې په بلوچستان سیمه کې له ځايي خلکو زیات چینایان مېشت وي. خو مونږ به د هند او چین په مسلو نه غږېږو البته په هغه څه به وغږېږو چې افغانستان سره تړاو لري.

            تاسې به شاید د پاکستان حکومت لخوا د چین-پاکستان اقتصادي دهلیز په اړه د تېرې اوونۍ راپور لوستی وي او یا نه، مګر د هغه د لوستلو وروستو ما سره ډېری پوښتنې راولاړی شوې. د راپور له لوستلو وروستو ما سره تر ټولو لویه پوښتنه په سیمه کې د لانجمنو سیمو او په ځانګړي ډول د ډیورنډ کرښې په اړه راولاړې شوې دي. ځکه چې که تاسې راپور ولولی نو دا به درته پته ولګېږي چې که په راتلونکي کې افغانستان یو ځل بیا پخپلو پښو ودرېږي نو د ډیورنډ کرښې او جیوپولیټیکل ګټې به څنګه شي؟ په ورته وخت کې د اروپايي پارلمان د مرستیال ویاند لخوا په اول ځل د ډیورنډ کرښې په اړه د افغانستان په ګټه خبرې هم ماته د یو لوي او بل ناورین پېلامه ښکارېږي. که تاسې ۶۰ لسیزې ته ولاړ شئ او د ډیورنډ کرښې او د پښتونستان په اړه لږ ریسرچ وکړئ نو درته به پته ولګېږي چې د پښتونستان په جوړولو کې تر ټولو لوي خنډ امریکا، بریتانیا او د هغوي‌ نور اروپايي اتحادیان ول. هغه هم ځکه چې هغه مهال پاکستان له امریکا  سره د سټرټیجیکې دوستۍ معاهده لاسلیک کړې وه، په ورته وخت کې د افغانستان حمایت کوونکي د شوروي‌ اتحاد او چین ول. هغه مهال چین حکومت په ښکاره د ډیورنډ کرښې او یا د پښتونستان د حمایت په اړه خبرې نه کولې مګر د ډیپلوماټیکو سرچینو او خبرو اترو له لارې چین د افغانستان په حمایت کې ؤ. په ۶۰ لسیزه کې افغان حکومت په وار وار له چینايي رسنېو څخه هم غوښتنه کړی وه چې که په مستقیم ډول نه وي په رسنېو کې کولای شئ چې د افغان حکومت دعوه قانوني وګڼئ. اوس خبره برعکس شوې ده او هغه داسې چې امریکا او لویدیځ له افغانستان سره ولاړ دي‌ مګر چین بیا له پاکستان سره ولاړ دي. که تاسې د پاکستان د حکومت راپور د چین-پاکستان اقتصادي دهلیز په اړه ولولئ نو تاسې ته سره به حتمي رنګارنګ پوښتنې راولاړې شي.

            همدارنګه د نوو راپورونو مطابق د امریکا ولسمشر لخوا افغانستان ته یو ځل بیا د ۵۰ زره عسکرو رالېږل هم یو لوي لړ شکونه زېږوي. افغان حکومت د دومره لوي شمېر د امریکايي‌ عسکرو په اړه هېڅ دریځ نه دی ښکاره کړی. ملي یووالي حکومت ددې مسلې په اړه ګونګ دی او هېڅ نه وايي چې دوي په دومره لوي شمېر عسکرو ته په کوم معاهده او یا هم د تړون له مخې اجازه ورکوي چې یو ځل بیا افغانستان ته راشي او بیا له کوم تړون له مخې دوي خپل پوځي ماموریت شروع کولای شي. تر ټولو مهمه پوښتنه دا ده چې که د افغانستان د مسلې حل پوځي وای نو بیا خو باید د افغانستان مسله د اوباما په دوره کې حل شوې وای ځکه چې هغه مهال خو په افغانستان کې ۱۴۰ زره عسکر مېشت ول. د اروپايي ټولنې لخوا د ډیورنډ کرښې په اړه دریځ او د افغانستان ځنې حمایت، د یو لار یو کمربند په اړه نړېوال کانفرانس، په افغانستان کې د تروریستي حملو زیاتېدل، د ۵۰ زرو نورو نوو عسکر رالېږل افغانستان ته او همدارنګه د امریکا او ناټو راتلونکې ناسته چې بل سبا ته به ترسره شي هغه څه دي چې شکونه زېږوي.

له دغو پورته ذکر شوو حالاتو څخه په هېواد کې د جنګ د اوږدولو او د نورو کړاونو بوي راځي. پخواني نیواکګر غواړي چې په نوو بهانو سره په افغانستان کې د جنګ اور بل وساتي، د هغه اقتصادي سونامي مخه چې په اسیا کې راپورته شوې او د لویدیځې نړۍ او پخوانیو نیواکګرو ته به د پای ټکې کېږدي غواړي مخه يي ونیسي.

 

نور بیا .........

 

Read 2488 times

Leave a comment

  • DavidNig
    DavidNig
    Monday, 16 October 2017 00:04

    order cialis online from canada
    canadian cialis
    cheapest cialis 20mg
    buy cialis
    where can i buy cialis in the uk

    Report
  • DavidNig
    DavidNig
    Sunday, 15 October 2017 21:03

    safe place to buy cialis online
    canadian cialis
    wholesale cialis
    cialis tablets
    cialis tadalafil 20mg tablets

    Report
  • JoshuaItaky
    JoshuaItaky
    Sunday, 15 October 2017 13:24

    how to cut a cialis pill in half
    cialis tablets
    buy genuine cialis online
    cialis canada
    buy cialis money order

    Report
  • Marionbon
    Marionbon
    Friday, 13 October 2017 23:16

    where to buy real viagra online
    generic viagra
    buy priligy viagra
    generic viagra
    acquistare viagra online sicuro

    Report
  • JosephKex
    JosephKex
    Friday, 13 October 2017 20:22

    generic viagra online pharmacy no prescription
    generic viagra
    nhs viagra online
    cheap viagra
    buy viagra tablets

    Report
  • WilmerNon
    WilmerNon
    Friday, 13 October 2017 13:09

    discount brand name viagra
    viagra coupons 75 off
    get a free trial of viagra
    viagra on line
    acquistare viagra online

    Report
  • Charlesfoorp
    Charlesfoorp
    Friday, 13 October 2017 02:22

    wh0cd3470419 order nexium generic nexium http://nexiumgeneric.us.org hydrochlorothiazide buy hydrochlorothiazide online http://hydrochlorothiazide.news motilium tablets buy motilium http://buymotilium.shop

    Report
  • Brettsoips
    Brettsoips
    Thursday, 12 October 2017 19:08

    wh0cd3282811 Ampicillin 500mg ampicillin 500mg http://ampicillin.us.org buy cymbalta buy cymbalta http://buy-cymbalta.work

    Report
  • Kennethlox
    Kennethlox
    Thursday, 12 October 2017 15:55

    wh0cd3111281 purchase viagra online canada viagra http://viagrageneric.reisen buy cymbalta cymbalta http://buy-cymbalta.work additional info synthroid http://synthroid.systems

    Report
  • GilbertExity
    GilbertExity
    Thursday, 12 October 2017 13:48

    nuova pillola tipo viagra
    viagra sans ordonnance
    lloyds pharmacy viagra online
    viagra australia
    do get headache after taking viagra

    Report

Joomla Template Developer
Joomla Template Developer

Custom Joomla Templates
Custom Joomla Extensions

Instant WordPress Themes
Instant WordPress Themes