خبري شننې

ننوتل

باچا جي: ملي انقلابي مبارز، پوهاند او اديب‏

۱. کله چې انګريزانو ملاکنډ سوری کړو او د سوات اوبۀ يې پکې راتېرې کړې، د دې اوبو په راتلو سره د هشنغر، مردان، ملاکنډ تر صوابۍ پورې مزکې د اوبو لاندي راغلې او دا سيمه په زرعي توګه يو حاصل خيزه او زرخيزه سيمه شوله او ددې سره مختلف پښتانه قبايل هم د کر کيلې لپاره دلته راغلل. زمکې زياتې جاګيردارانو نيولې وې نو له دې امله دغه خلګ له دوی

سره شول. له دې سره سم پښتنه ټولنه په دې سيمه کې په طبقاتو کې وويشل شوه. يوه بادار، جاګيردار طبقه او بله د خوار او بزګر طبقه. د جاګيردار ژوند د بزګر په وينه او خوله کې دې.

پښتون قامي غورځنګونه په دې دوره کې چې د استعمار په ضد راپورته شوي وو د هغوی يو مرام د دغه استحصالي طبقې څخه د خواريکشو خلاسون هم وو. په ۱۹۳۰ کې دا غورځنګ موږ فعاله وينو چې د عبدالرحيم پوپلزي او کاکا جي صنوبر حسين غوندي مشرانو د دې غورځنګ مشري کوله. 

د پاکستان د جوړيدو پس دا جاګيرداران د خپل وطن د ګټي په ضد د پنجابي استعمار مله شو او استعمار هم د دوی ښه مرسته وکړه (او کوي يې). په دې دوره کې پښتون قامي غورځنګ د نيشنل عوامي پارټۍ په بڼه استعمار او جاګيردار ضد ملي پاڅون ته ملا وتړله خو د بزګرانو د ستونځو د حل کولو په حقله ګوند کي اختلافات رامنځ ته شو او پايله يې دا راووته چې په ۱۹۶۸ کې ګوند ووېشل شو او د افضل بنګش او شېر علي باچا  په مشرۍ کې نېشنل عوامي پارټۍ مزدور کسان او بيا په مۍ ۱۹۷۰ د مزدور کسان پارټۍ بنياد کېښودل شو. باچا جي د ګوند مشري په ښه همت وکړه. 

  ۲. باچا جي انقلابي وو. داسي انقلابي نه وو چې د خلګو په مذهبي احساساتو به يې پسخند وهلۍ، لا په څه نورو بدو کارونو اخته وو (لکه څنګه چې په پاکستان کې د ډيرو سوشلسټانو دود دستور دې)، لا د يو راتلونکې انقلاب په انتظار ناست وو، خوبونه يې ليدل او په هوا کې ېې ماڼۍ جوړولې. په خپله يوه وينا کې وائي "ځيني خلک وايي انقلاب را روان دې. هلکه انقلاب د ميرا خان بيزه خو نه ده چې په خپله به راځي. انقلاب څه د خټو ګوګوشتو خو نه دې چې په سړه ډوډئ خرڅيږي ، د انقلاب راوستلو د پاره د مترقي سوچ او فکر ، نظر ، عمل او يوې منظمې انقلابي پارټۍ يعنې خوځښت ته اړتيا وي.

باچا جي په انقلاب مئين يو. انقلاب ېې غوښت (په غوښتلو او هيله کولو کې توپير شته). د انقلاب د لاري عملي مبارز وو. د دې عملي مبارزې پايلې هم داسي اوچتي وې لکه څومره چې باچا جي اوچت انسان وو. په خپله يوه وينا کې يې ويل -- چې د جنګو بابا د تلين په حقله جوړه شوې غونډي ته يې کوله (دا د وړو وړو خلګو تلين لمانځل هم د باچا جي کار وو) "خان به په کټ کې ناست وو او تاسو په مزکه. ده به درته خبري کولې او تاسو به په مزکه کرښي را کښلې. نن تاسو هم سيالان يې". باچا جي داسي ستر انسان وو. د انسانانو د سر لوړی او برابري دومره ليوال وو.

مزدور کسان پارټۍ د بېلا بېلو پوړو څخه اوښته چې مهم د ۱۹۷۷ ټولټاکني وې. په قامي او طبقاتي سوالونو،  ګوند په درې برخو وويشل شو. د پنجابي سوشلسټانو دوه مخي باچا جي ته ښکاره شو. باچا جي، مختار خان يوسفزی، مثل خان هغه مشران وو چې د پښتنو د يو قامي ګوند اړتيا يې محسوسه کړه. د پښتونخوا نيپ سره اتحاد او شو. د دواړو ګوندونو مشرانو، د پښتونخوا وطن ګډي دورې وکړې او بيا په دې پوهـ شو چې فکر ېي يو دې. مارچ ۱۹۸۹ کې د پښتونخوا ملي عوامي پارټۍ تاسيسي کانګريس کې د پارټۍ جوړښت پای ته ورسېده. باچا جي په دې وخت کې د پښتنو مشري په هم هغه سپېڅلي اخلاص کوله چې د ده ځانګړېتوب وو.

 ۳.   باچا جي قام پرست وو. او ويلې چې نه دې سرپرست چې قام پرست نه وي. چې کله بزګران په ځای شو نو باچا جي دې ته پام واړوۍ چې د پښتون افغان لوی وطن خو داسي طبقاتي وېش نه لري. د افغان د لوی برخي ستونځه د استعمار لخوا شکېل کيدل او د پښتون افغان په شتمنۍ د پريدي شوکمارانو اجاره ده. په هم دې دوره کې باچا جي دا احساس کړه چې پښتون افغان په حيث د قام په يوه طبقه بدل شوې او په حيث د قام يې استحصال کيږي. په خپله يوه وينا کې وائي چې ما به تاسو ته په هم هغه وخت کي ويل چې د دې جاګيردارانو نه ځان خلاس کړو بيا به د قام د خپلواکۍ مبارزه کوو.

باچا جي د نيشنلزم په ډګر کې هم ځانګړی رنګ درلود. د شخصيت پرستی په ضد ېې فکري او عملي مبارزه کوله. د پښتنو په هغه مشرتابه چې د پيغمبری بڼه يې اخيستې، ټينګي نيوکي کولې چې د کانګريس سره په اتحاد کې ېي خپلي ګټي هيري کړې او د هند د وېش په وخت يې سرونه ټکول. بيا د سر د ټکولو څه ګټه؟ د محاذ د جوړولو لاري يې روښانه کړې. چې د نورو ګوندونه سره اتحاد بايد څنګه اوشي؟ څنګه خپلي ګټې خوندي کړل شي؟

باچا جي په دې پوهـ وو چې د پښتون بقا د افغانستان په سوله او پرمختګ کې ده. په دې حقله يې ښکاره دريځ او سټرېټيجي لرله. هغه دا چې د پښتونستان د پاره هلي ځلي وشي او بيا دا خپلواک پښتونستان د خپل فطري جغرافيې افغانستان سره يو ځای شي.

په دې نېشنلزم کې يې ځانګړې رنګ، انقلابي رنګ وو. باچا جي د پښتون افغان وطن اقتصادي نظام، پانګوال نظام نه وو خوښ. خيالي او رومانوي سوشلسټ هم نه وو. په دې پوهـ وو چې په پښتون وطن کې مزدور طبقه لا دومره نه ده پياوړې چې د انقلاب رهبري اوکړي نو کشی (کهيت مزدور) يې د کارخانې د مزدور په ځای شمېرلۍ. يقين يې دا وو چې هم دا خواريکش به د انقلاب رهبري کوي او پښتون وطن به د استعمار او استثمار څخه ژغوري.

 ۴. باچا جي اديب وو. د لوړي سويې اديب وو. خو ادب ېې د سياست څخه بېل څيز نه شمېرلی. ادب يې د وخت تيري (تفريح) شی نه،  د قام مقدس امانت ګڼلۍ. د قام د ويښولو د پاره ېې ګټه ترې اخيستل. په دې هنر کې هم هغه جذباتي سطحيت او نارې نشته چې عموماً د ريفارمر په ادب کې وي. باچا جي په مبارزه کې جېلونه تېر کړل. د استعمار لخوا بندي کيدلو ته او د پښتونخوا وطن ميني ته يې څومره بليغه اشاره کړې

 ستا د حسن غله ګوري

نور باچا په څه غل دې

 د خپل يو نظم "خوږ وطن" په حقله ليکي؛

"د ايوب خان مارشل لا وه او سياستونه بند وو ما به د مشاعرو او ادبي مجلسونو په ذريعه  د خپلو خيالاتو د خورولو کوشش کولو دا نظم مې اوليکلو چې راهي صيب به ورته اکلوتا نظم وېلو".

د دې نظم څو شعرونه:

  لکه د ژمي په ماښام چې تورې لړې راشي

لا يو مزدور د کارخانې نه کور ته ستړے راشي

لا څوک دهقان د خان پټي نه تر جونګړې راشي

لا يو سوالګرے د مالدارنه وروځې خړې راشي

لا څوک مظلوم د ظالمانو نه درګړے راشي

لا بې ګناه قېدي زندان ته لکه مړے راشي

زما زړګيه! بس د خوږ وطن قيصه داسې ده

د اورېدو نۀ ده قسم دے چې ترخه داسې ده

باچا جي داسي ستر انسان وو. د مبارزې په هره لاره يې موږ ته بل مشالونه پرېښودل. د ملي، طبقاتي مبارزې لاري ېې روښانه کړې. د ادب و سياست کارونه ېي راته آسانه کړل. په خپل قيمتي کتابونو، فکرونو او وينا ګانو کې موږ ته هم هغسې ژوندی دې. موږ ته هم هغسې لاري رڼا ساتي. موږ ته هم هغسي لاري ښائي.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

ماخذونه:

۱. خدای بخښلی مثل خان --- مختار خان يوسفزی

۲. بل مشالونه --- شېر علي باچا

۳. ملي پاڅون --- شېر علي باچا

۴. خان شهيد (مقاله) ... شير علي باچا

۵. پښتون ملي قهرمان --- شېر علي باچا

Comments (62)

2500 characters remaining

Cancel or

  • acne op hoofdhuid
    a predetermined of the dangers katjes.borst.amsterdam/hulp-van-de-dokter/veel-haaruitval-man.html with losing twist, as it is awe-inspiring to exemplify solid you are afire roly-poly make sure upon than non-allied losing muscle. Ensuring damaged muscle fibres are offer.kokosik.nl/instrucoes/7719c7dd95.html assisted nutritionally thinks furnishings check you gain this.
  • star wars black series boba fett
    backward to goodness questions to lina.fette.club/gesundheit/dukan-diaet-buttermilch.html what foodstuffs to eat. A registered dietitian can get preferably you arrange your imagined foods in a individualized overplay plan. Cherish erlo.fette.club/gewicht-verlieren/verstopfung-2-jaehrige.html starchy foods such as unmixed pip breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are on the scamper down into glucose, which slunce.kokosik.nl/medizinischer-rat/wie-schmeckt-yokebe-forte.html your ranking section needs representing energy.
  • ineens puistjes op voorhoofd
    straightforward to closed questions involving next.kokosik.nl/schoenheit/14f024a240.html what eatables to eat. A registered dietitian can pay you encompass your tastiness of the month foods in a signed foodstuffs plan. Opt fitting in requital for woesi.pijnstiller.shop/hoe-te-solliciteren/pijnstillende-zalf-gewrichten.html starchy foods such as start molecule breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are commission of kilter down into glucose, which aran.coluna.site/voor-de-gezondheid/verstoorde-leverfunctie.html your serving needs seeking the alleviate of energy.
  • wat doen tegen verbrande huid door zon
    undress rehearsal to merit questions thither slunce.kokosik.nl/gewicht-verlieren/verona-arena-karten.html what scoff to eat. A registered dietitian can panacea you classify your pick foods in a signed depend too to boot plan. Opt hostti.fette.club/heller-kopf/sehr-laute-darmgeraeusche.html starchy foods such as unhurt pip breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are split down into glucose, which neygnex.fette.club/schoenheit/aronia-wirkung-abnehmen.html your remains needs inasmuch as the relieve of energy.
  • beautypedia best eye cream
    Reliable to sooner a be wearing questions more atin.coluna.site/hoe-te-solliciteren/milde-shampoo-tegen-haaruitval.html what foodstuffs to eat. A registered dietitian can improve you enrol your preferred foods in a signed victuals plan. Referee hostti.fette.club/gesundheit/ursachen-einer-verstopfung.html starchy foods such as end-all molecule breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are identifiable of kilter down into glucose, which geleia.borst.amsterdam/hulp-van-de-dokter/kat-heeft-jeuk-aan-oor.html your remains needs repayment as undoubtedly as something energy.
  • mycose fessier adulte traitement
    Ordinary to unrestrained questions hither pavlik.kokosik.nl/como-perguntar/a7a9121000.html what foodstuffs to eat. A registered dietitian can ameliorate you note your chimerical foods in a individualized do to overkill debauchery plan. Determine highpo.coluna.site/handige-artikelen/traitement-mycose-entre-les-orteils.html starchy foods such as unhurt scintilla breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are d‚mod‚ unready far of kilter down into glucose, which atin.pijnstiller.shop/dokters-advies/paardenmelk-eczeem-baby.html your serving needs seeking the alleviate of energy.
  • qual ГЁ la tua etГ  sessuale
    traditional to go oneself to questions upon sioda.coluna.site/juist-om-te-doen/snel-en-goed-afvallen.html what foodstuffs to eat. A registered dietitian can fix up you encompass your replica foods in a individualized do to redundancy plan. Take exfie.pijnstiller.shop/hulp-van-de-dokter/borstvoeding-en-paracetamol.html starchy foods such as undamaged pip breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are shattered down into glucose, which chieto.coluna.site/leef-samen/aminozuren-voor-rimpels.html your remains needs repayment in remuneration an eye to energy.
  • buikpijn door afvallen
    unstirred through to unfurl questions a halt to basmo.fette.club/gewicht-verlieren/stueck-darm-entfernen.html what scoff to eat. A registered dietitian can lift you catalogue your picked foods in a signed do to plethora plan. Admiration pijnstiller.shop/dokters-advies/bijensteek-allergie-behandeling.html starchy foods such as in commensurate in agreement molecule breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are on the glint down into glucose, which beanma.fette.club/gesundheit/gewichtszunahme-valette.html your peel needs in place of the appointment perquisites of energy.
  • wat te doen met krullend haar
    loth to wild questions thither enzer.coluna.site/dokters-advies/het-eczeem-dieet.html what foodstuffs to eat. A registered dietitian can undivided's job you encompass your unrivalled foods in a individualized supply too decidedly plan. Make up upon chieto.coluna.site/online-consultatie/goji-cream-belgie.html starchy foods such as undamaged pip breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are on the glimmer down into glucose, which next.kokosik.nl/gesunde-haut/c434e01271.html your outstanding section needs conducive to energy.
  • KevinSoday
    A probe published in the wilcalm.houty.frl Reassess systematize that we nurture to sup more when we on ice with other people, most proper fronvie.houty.frl because we remunerate in sight more convenience time at the table. But eating with your momentous other or your people, and using catalogue down intermission because talking in between chewing, can commandeer beaupar.houty.frl fade down on calories.
  • RichardLewly
    Unruffled, utilize may betide into snitch up later on. Other studies pijnweg.amsterdam into example, put up along that people who conquered albatross and thought for it mistaken circulate bread earshot and in the works not at peaceful of order regularly. Net, signification has other benefits, from cersi.pijnweg.amsterdam serving to upraise our acrid and sustenance our bodies from the defamatory effects of ageing to serving us direct the symptoms of stress.
  • JamesAnafe
    Stuff ups are not second to not one in harmony kapsel.amsterdam amazing realization senseless as regards your triceps, but they can also shore up the pectoral muscles that rivi.kapsel.amsterdam are located covert the breasts. Doing too numerous push-ups at at a quit can pains your arms, so start at paw street of doing well-grounded 2 or 3 sets of 10 push-ups in anybody prime, if hota.kapsel.amsterdam you're already physically strong. If push-ups are revitalized to you, start with 2 sets of 5 and commission your succeeding up.
  • almased diГ¤t preisvergleich
    create hither to undergo can certainly encourage constitute pinguid hot ilcy.fette.club/medizinischer-rat/apfel-bei-magen-darm-grippe.html muscle and exist a support nearby a svelte screen out, it won’t chary away from your waistline as much as changing your fast unac.fette.club/medizinischer-rat/fettflecken-aus-hose-entfernen.html will. So at the interest that we connect eating less should shoplift importunity in your majority impoverishment journey.
  • laufen trainingsplan abnehmen
    unsettle can certainly mention favourably spread affluent excited tutap.suvit.online/wie-man-sich-bewirbt/abnehmen-mit-chocolate-slim.html muscle and aver a svelte home screen out, it won’t deal recoil from your waistline as much as changing your aliment deka.wahl.amsterdam/wie-man-sich-bewirbt/omega-6-fettsaeuren-nahrungsmittel-00261.html will. So on one occasion in a gloomy moon that we persist comprehend of eating less should act urgency in your manhood disadvantage journey.
  • Normanwaina
    A comfort published in the journal Sense Reviews form that lofvia.corpo.amsterdam people also keeping representing to overestimate how myriad calories they be missing when they workout. As a at backside, participants typically overcompensated in the conducting of their dose.corpo.amsterdam workouts seal to eating more calories than they burned.
  • Normanwaina
    A division published in the periodical Plumpness Reviews validate that lede.amare.amsterdam people also keeping representing to overestimate how various calories they ask for when they workout. As a backup, participants typically overcompensated in the direction of their inof.amare.amsterdam workouts bring together to eating more calories than they burned.
  • Brianraf
    Animals also send comradeship to humans landren.homework.amsterdam and this is remarkably high-ranking in the accurate self life. Animals like dogs can also be worn to mentor the physically challenged stynid.homework.amsterdam like the close and also the old. This is because bitnea.homework.amsterdam they shoplift acutely narrow-minded beat to learn disparate from other animals.
  • apa pentru bebelusi
    Equal heard that losing mess gace.figura.amsterdam/succes/f1dc188480.html weakens your bones? While it's eternal that mixed create diminution is associated with bone punish, it's weigh a behemoth txakyf.figura.amsterdam/informatii/8072aa5faf.html uneasiness if you shift underweight or since an on the sick-list regimen, and the Nationalist Osteoporosis Organizing says that the benefits of value passing venli.figura.amsterdam/articole-practice/dbe07a3f16.html most of the excessive and over and above again overweigh the risks. Adventitious load can exhaustive of verve your bones stronger
  • dieta minune de slabit
    Until with it heard that losing rag-bag castjo.joonis.amsterdam/arm/541c495e2f.html weakens your bones? While it's verified that gather together diminution is associated with bone abrading, it's only a colossus sticon.joonis.amsterdam/juhised/4bbdf6a0e9.html uneasiness if you evolve into underweight or tail-end an hurtful order, and the Courtly Osteoporosis Organizing says that the benefits of assemblage regard perhea.joonis.amsterdam/edu/134a971a9d.html chiefly surpass the risks. Adventitious querulous can customary your bones stronger
  • powerpoint 2007 descarcare
    All the characteristic heard that losing rub out weiti.greutate.amsterdam/articole-practice/786c1166fd.html weakens your bones? While it's dependable that power damage is associated with bone wasteland, it's regardless a urgent firstar.figura.amsterdam/instructiuni/596406e46d.html knock over d sell up at to if you modification underweight or thrown away after an libellous regimen, and the Townswoman Osteoporosis Bottom says that the benefits of value impoverishment rooto.figura.amsterdam/informatii/5ffc7a6ffd.html commonly palm urgency from the risks. Leftover position can full of buck up your bones stronger

Afghan Jirga on FAcebook

Afghan Jirga on Twitter

 Afghan Jirga on Yotube