خبري شننې

ننوتل

د تخليق هنر

هنر څه څيزدے ؟ حقيقی دے که مجازی ؟ د حقيقت او مجاز په رنګونوکې کوم يوته زيات نيزدې دے ؟ د ده انحصارد خالق په ذهانت اډانه لری ، څه حدود لری اوڅه مقاصد ؟ افلاطون هنر(فن)صرف نقالی ګڼی اوهنرمند نقال.لکه د مثالی تخت مشهورمثال وړاندې کوی ، يعنې يوتخت هغه دے چې په تصورکې دے اوهم دغه حقيقی تخت دے.دويم تخت هغه دے چې

ترکاڼ جوړکړے دے اودريم هغه چې مصورجوړکړے دے.د پوهيد لولپاره د الله دا رضاوه  يا پرې لازم وه چې په فطرت کې د يوتخت نه زيات جوړنه کړی اوصرف يوحقيقی تخت يې جوړکړو.که الله صرف دوه تختونه جوړولے نويودريم تخت به پخپله په اظهارکې راتلوچې د هغه صورت به دانوردواړه تختونه ښکاره کول اوپدې دواړوکې به يوهم اصلی نه پاتې کيدو.دويمه طريقه هغه ده چې په هغې هرسړے خپل ځان ، زمکه اسمان،کاڼی بوټی ، نمرسپوږمۍ ستوری غرض هرڅه چې څنګه دی هم هغه شان جوړولے شی.اودومره زرڅومره چې آئينه څلورواړه طرفته ګرځولے کيږی.اوهغه څيزونه په آئينه کې هم هغه شان ښکاری لکه څنګه چې په حقيقت کې دی ليکن په حقيقت کې هغه شان نه وی.مصور هم دغسې کوی.او چې د کوم اصل تخت مونږ دعوی کوو ترکاڼ هغه تخت نه جوړوی بلکې د هغه شان يوبل تخت جوړوی اوهغه د اصلی تخت نقل شو ځکه چې هغه هاغه څيز نه جوړوی کوم چې اصلی دے بلکې د هغه شان څيزجوړوی.پدې وجه افلاطون شاعر ، فنکاراومصورنقال ثابتوی اود هغوی هنرنقالی.هنرمند دحقيقت نه بلکې د مجازنقالی کوی.د دې وجې هره فن پاره د حقيقت نه په دريمه درجه لرې ده (۱) اوځکه بې کاره ده فنکار اصل نقل ښکاره کول غواړی د دې وجې پيښه مار(مداری) دے.هنرمند دهغه څيزونونقالی کوی کوم چې د جاهلانوپه نيزښه وی.هنرسنجيده مشغولا نه ده.صرف ټوقې ټقالې دی.هنرمند عالم اوهوښيارنه وی د دې وجې عام طورهغه جاهل وی.اود هغه تخليقات د جهالت او ناپوهئ ميوه وی.ځکه هنرد نظردهوکه ، باطل ، ضر ر رسونکے اواخلاق خرابونکے دے.اوځکه د کرکې قابل دے.(۲) مونږدا وئيلے شو چې هنرمند په شعوری طورد فطرت نقالی نه کوی.خود ده فن پخپل ذات کې د فطرت نقل ضروروی

ارسطوتخليقی پوهې اود ذهن يووالی ته هنروائی اوزياتوی چې د يوښکاره حقيقت يا واقعيت نقل د خپل زورسره حد کمال ته رسول هنردے.(۳) اودافلا طون په خلاف انسانی هنرد فطرت نه اوچت اوغوره ګڼی.پدې وجه چې انسانی هنرد فطرت فنی کمزوريانې لرې کوی (۴) افلا طونس هم په افلاطون ټک کوی اود ارسطوپه ملګرتيا کې وائی چې فطرت پخپله د ، العين ، نقالی کوی ليکن هنرخپل ځان د فطرت د نقالئ پورې نه رالنډوی بلکې کوم ځائے چې په فطرت کې د ښائست کمے وی هغه نه صرف پوره کوی بلکې ذيات ښائسته کوی يې.دهنر رسائی نه صرف د فطرت د نظاروپورې اړه لری بلکې هلته هم ځی د کوم ځائے نه چې فطرت بذات خود ښکاره کيږی.هنرمونږپدې نه تروټه کووچې صرف نقالی ده ځکه چې د کائنات ټول څيزونه د بل يوڅيز نقل دے.يعنې د عقل وتخيل ليکن هنرد خپل ځانه هم ډيرڅه تخليق کوی اوچې کوم څيزنا کاره اونيمګړے وی په هغه کې د ښکلا اوکمال اضافه کویی(۵) غنی خان د هنرانسانی اوفطرت دواړوجوړخت زړه راښکونکے ، ښکلے ، اودرجه کمال ګڼی لکه چې پخپل باميان نوم نظم کې وائی

؛ باميان ؛

يوخواه د قدرت جمال           بل خوا ه د انسان کمال

زه ېی ليونے کړمه              چارچاپيره نور دے

نه دے باميان نه دے دا        دا خوکوه طوردے

دلته د فطرت کمال              د لته د ادم جنون

دواړه په ضد شوی وو         جوړيې که ترې څه افسون

هرخواه چې دې لاړنظر       غرونه ، نا ګلونه دی

هرغردے درياب د رنګ      يونا په زرګونودی

بل خواه د ادم د ژوند           مينې اوايمان قيصه

هرغارکې نغمې د عشق       هرخواه د جانان قيصه

هريوغارکې پروت خاموش  سازيود نورونودے

دا روک اوويجاړجهان        کورمې د نيکونودے  (باميان د افغانستان يوه علاقه ده )

که مونږ د سوره روم دا ايت په غورسره اوګورو اولم يتفکروافی انفسهم،ماخلق الله والسموات والارض ومابينهما آلا بالحق واجل مسمی (اوتاسوپخپلوزړونوکې فکرنه کوئ چې الله زمکه اواسمانونه اوڅه چې د دوی په مينځ کې دی د څه وخته پورېې حقائق پيدا کړيدی ) شيفټس بری وائی د هنرحقيقی تصورات اوجذباټ په صوری طورسره د حواسوپه ذريعه د قلب مخې ته راوړل دی.(۶) د هټچسن په خيال اصل که ښکلے وی که ناولے خوچې نقل د اصل په مطابق وی هغه به ښکلے وی (۷) سقراط وائی بهترين هنرمند هغه څوک دے.چې د هغه مجسمې د زړه د دننی کارونوغوره ښکالووی (۸) د ګويټے په خيال هنرمند د هنرنه لوئ اواوچت دے.اود خپل تخليق کړی څيزنه هم لوئې اواوچت.اولوئې هنرمند د غوښتنوپه نيکيوبد لولوکې په حاکمانه اختياراستعمالولوکې تکړه وی.اوپه هنرمند کې د تکړه والی خوبۍ او، نخې ، وی (۹) شيلنګ وائی فلسفه د حقيقت څهرې په تصورکې جوړوی اوهنرمند يې په ښکاره څهرې جوړوی د رښتونولۍ نه.اودغه معامله د هنرسره سره هم ده.بيخی هغه تصورات چې د چې رښتونی څيزونه يې نيمګړی نقلونه دی.پخپله په هنرکې د تصوراتوپه هيڅيت ښکاره کيږی (۱۰) هينسډے وائی د هنراوتخليق سرچينه يوه ده.يعنې د ذوق اوتخيل هم آهنګی اود تناسب حسن.د هنراستعال صرف د ګټې اويا خوشحالۍ د پا ره نه وی.د دې اعلی مقصد په خويونوښکلا پيدا کول دی.هم دغه رښتونی ښکلا ده اوبس.په ټولومثالی نمونوکې ښکلا پټه ده.اودغه ښائست دے.چې د هنرپه ټولوتخليقی څيزونوکې د ټولونه زيات زمونږ زړه لوبوی.(۱۱) غنی خان د فطری هنردغه هنرمندی څومره ښائسته ستائيلې ده.اودهغه زړه پرې هم لوبيد لے اومطمئين ښکاری.

؛ کيمياګر؛

راته ښکاری جوړې ناست              په اسمان کې کيميا ګردے

کله سره ذرکاندې خاورې               کله خاوری زرکوی

ډيرګلونه يې راغونډ کړل               د جانان شونډې کړې جوړې

چې د دېې ګلا بو خاورې               په کوم ګل بهرکوی

د تقوی زرشپې کړی جمع              د عشق يوساعت ترې جوړکړی

څه په ناز غنی ته خاندی                چې د لبرد لبرکوی

د شوپنهائرپه خيال ژوند د کړاونوتيرولويوه سلسله ده اود دې جزوی طورد خلاصی موندلوذريعه هنردے.هنرد کائنات په مظاهروکې اهم پائيداراوابدی تصورکوم چې د غوروفکرپه ذريعه پيژندے کيږی،ګردانيږی يا يې دوباره اظهارکيږی.د هنريوه چينه د تصوراتوعلم دے.اويومقصد يې د علم اظهاراوابلاغ دے (۱۲) هنرمونږته د انفراديت اوفنائيت شاته آفاقيت اوابديت ښائی چې زمونږد ژوند سختې اسانې شی (۱۳) وائت هيډ وائی هرکله چې نمود د څه ښکاره مقصد په ملګرتيا د حقيقت سره يوشان والے پيداکړی نودا مقصدی يوشان والے هنردے.(۱۴) دا هنرکمال دے چې رښتونې ښکلا د حقيقت سره د ښکاره کيدويوشان والے پيداکړی (۱۵) د کروچی نظام تفکرهم د ، روح ، نه چاپيره چورلی.هغه وائی چې د ټولومخکې دا ، روح ، خپل ځان په ښائسته پرغزکې ښکاره کوی.هم دغه ښکلے پرغزتخليقی فعليت دے چې ورته هنروائی.هنردعلم وړمبے يا پرغزی صورت دے ، روح ، خپل ځان داسې په اظهارکې د راوستوسره يووخت تخليق هم کوی اود خپل تخليقی هنرتماشه هم اوهغه ته يوکوټلے حيثيت ورکوی (۱۶) حمزه صيب وائی

داخوته وې وس خبرشوم چې احساس د ځان مې وشو

د خپل ځان په ن نداره وې د صفات په آئنه کې

هنرمند د خپل شخصيت اظهارد جسم ، رنګونو،، ګټواواوازونوسره کوی د دې لپاره چې هغه خپل پرغزونه پخپل ځان کې اوپه نوروکې خلق کړی دا د ده د اظهارذاتی مجسمی يا خارجی مثالونه دی نه چې د ده د ذات اظهار.جيسن ټيل وائی هنرخيال نه دے بلکې پيش خيال دے.هنرد خيال روح دے جسم نه دے اوداروح پخپل ځان کې د جسم نه مخکې کوم ته چې هغه ژوند ورکوی يوبې مثله صورت دے (۱۷) يوجين ويران وائی هنرد جذباتواظهاردے چې د ځان د خارجی تشکيل يا ترجمانئ لپاره صورت ، رنګ ، اواوازوغيره غوره کوی.د هنرد اعلی خوبۍ رازهم داتوان دے کوم چې د جذبې ترجمانی کوی يا اظهار.ښکلا اوبدرنګی دواړه د هنرموضوع ګانې دی.د دې وجې د ښائست حصول د هنر مقصد بيخي نه دے.د ښائست کمال حاصلول هم نه دے ځکه چې د هنرپه ذريعه مونږ د هغه څيزونود نظارې نه خوند اخلوچې فطری طورزمونږبدې شی (۱۸) غنی خان د فطری حسن ستائنه کوی.د هنرد مقاصد واظهارهم کوی اود هنرپه فعليت اوکارکردګئ کې د کوټه اوبد رنګۍ نه انکارکوی.د هنرمقصد ښکلا اومينه ګڼی.

؛ سپرلے ؛

بيا سرلے راغے بيا يې پيغام راوړو                  د رنګونوـ ګلونوـ اوـ رڼا

شوساقی مسکے ډک يې جام راوړو                  د مستۍ ، ځوانۍ اوخندا

 

يوسبا راغے يوه شپه لاړه                              د تيروـ يريدو اوارمان

يوزيړے ګل مې ماښام وليد                            سلامونه يې کول د جانان

 

دادماغ زما چرې نه منی                               چې د ګل خالق به سقرکړی جوړ

څنګ خوږې به پرې زما کړيکې لګی              چاچې ماله نرګس اودلبرکړه جوړ

 

دا شينکے چمن ـ دا ګلونه سره                       دا مست مست شانې مستا نه ماښام

دا ثبوت د ساقی د مينې دے                          دا د سروشرابوبرپوره جام

 

د ساقی چې سترګې خمارې دی                     دا خماريې ما ته جوړکړے دے

دجانان چې شونډې دلدارې دی                      دا سيګاريې ماته جوړکړے دے

 

داسپوږمۍ اوستوری اومست ماښام                 مشغولا زما د غمونو ده

دا په ما مئين دے مالک زما                          ځکه ډکه دنيا د ګلونو ده

 

سپرلے څه دے جانان مست شوے دے           هره ساه اوزړه کې خپل نورخورئ

په ګلونوکې خپله رڼا خورئ                         په نسيم کې رنګونه د طورخورئ

 

چې ترڅويوه نظاره د رنګ                         دغرزنګ د مستۍ په انسان کې وی

ترهغې به دا ځه ونه منم                             چې اورونه به هغې جهان کې وی

 

ځه جوړکړے نه يم سزا له يار                     ځه يې جوړکړے يارانې له يم

ما نه مينه ، خندا اومستی غواړی                 که جمات که بتخانې کې يم

 

بيا سپرلے راغے بيا يې پيغام راوړو            د رنګونو، ګلونواورڼا

بيا ساقی راغے ډک يې جام راوړو              د مستئ ځوانۍ او خندا

 

بيا په سروګوتوکې ونيوه                           ليونی ته جام د غمونو ډک

د ژوندون نه ډک د فراق نه ډک                 د وصال د رنګونو خوبونوډک

د هنرما خذ اوابتدا :- وائيټ وائی چې د هنرابتدا په رواياتی پرمخ تګ کې وی د کوم ځائے نه چې د لوبو، مذهبی طريقې ، قبائلی رسمونو، رقصونو، دغارونوعکس بندئ ، شعروادب ، نثراوموسيقۍ ابتدا کيږی.د دې فهرست هرتن پخپلوساده صورتونوکې د روزانه ژوند ضرورتونه په مينځ کې د مشاهدې د تخليق د ګردان لپاره پاڅيد ونکے يوکوښښ غوره اوګڼی.اود ځان سره يې خوندی وساتی (۱۹) يعنې هنرپه وسيع ترين مفهوم کې تهذيب دے ځکه چې د هم آنګۍ لوئی لوئی کمالات په نظرکې د نيولوسيوا بل هيڅ نه دے.

فيض احمد فيض وائی د انسانی ژوند د ټولنيزتګ ودو درک کول اوپدې جدوجهد کې د خپل توان مطابق برخه اخستل يواځې د ژوند تقاضا نه ده د هنرهم تقاضا ده.هنرد دې ژوند يوجزاوهنری تګ ودود دې تګ ودو يوه څانګه ده.دا ضرورت هميشه ژوندے پاتې وی د دې وجې د هنرد مجاهد څه ، نروان ، نشته د هغه هنريودائمی کوښښ اومستقل هڅه ده.پدې کوښښ کې کاميابی يا نا کامی په خپل خپل توان ده.ليکن په کوښښ کې مصروف په هرطورممکن هم دی اولازم هم (۲۰) افراسياب خټک ليکی هنرد ژوند نه سرچينه اخلی د خپل سماج (ټولنيز) اوتاريخی چا پيريال څخه زيږی.اوپه هيڅ معنی په خپل سماج اوتاريخی چاپيريال کې په موجودوتضاداتوکې بې نيازه اوبې طرفه نه پاتې کيږی.د دې سره سره هنرد ژوند د ناوې په لاښائسته کولو کې تود رول اوفعاله برخه اخلی اوهغه نه يوازې د انسان د ښکلا اوښائست احساس لا پسې ژوروی او غنی کوی بلکې د ټولنې د ودې اوارتقا په مبارزه کې ښکاره نقش لری (۳۱)

ايم طين وائی هنرداسې څيزنه دے چې د خپل ما حول نه بې خبره اوبې نيازه وی.د دې د پيژند لولپاره مونږله د هاغه دورذهنی اوټولنيزحالات اوعوامل ومحرکات لټول پکاردی.کوم چې د ده د تخليقی هنرسبب جوړشوے دے.هرڅوک دا منی چې هنرمند د يوې ډ لې سړے وی خوپه هرصورت پخپل ټولګی کې لوئ وی.ټول هنرمندان په جزوی طوردخپلې زمانې پيداواروی (۲۲) رسکن وائی ښه هنرهميشه د دوه څيزونومرکب وی د حقيقت د مشاهدې سره د حقيقت په طريقه بيان کې د انسان طرزاواختيارپه اظهارسره.اوښه هنرپدې دواړوکې هميشه يووالے پيداکوی.رسکن د صنعت ،هنر،اوهنرلطيف ترمينځ امتيازداسې کوی

صنعت :- په ميچنيزاندازد انسان د لاسه هاغه جوړکړے شوے څيزچې نيغ په نيغه د ذهن نه متآثره نه وی.

هنر:- هنرد انسان د لاسواوذهن دواړوپه شريکه کاردے.

فن لطيف :- فن لطيف هاغه فن دے په کوم کې چې د انسان لاس ، مازغه اوزړه درې واړه په شريکه کارکوی(۲۳)

د هر درجه بندی :- فيشرهنرپه درې غټوبرخوکې ويشی (۱) معروضی هنرکوم چې مونږد ليدوپه ذريعه متآثره کوی.لکه د ابادۍ هنر، ګټ توګنه (سنګ تراشی ) ، انځورګری اوداسې نور (۲) موضوعی هنر، کوم چې د اوريدوپه ذريعه خپل تآثرپريږدی ، لکه موسيقی (۳) معروضی اوموضوعی ، لکه شاعری (۲۴)

ځکه خومونږپه غنی خان په ځائے وياړکوو.هغه د خپل ماحول ، ژوند ،ژاوک اود خپل وخت د زمانی اومکانی چاپيريال نه خبرهم دے اوپوهه پرې هم هغه يې دسمولولارې ګودرې هم لټوی اوزمونږسره يې د شريکول هڅې هم کوی په ښکلا مئين غنی اود مينې تږے غنی . عابد جان رښتيا وئيلی دی چې د هغه سينه د بې شميره علوموډ که ده .غنی يوکامل اوپراثرهنرمند دے ، مصورهم څنګ تراش هم دے.د چونې اوخاورې نه هم ښه فن پارې جوړوی.اود موسيقۍ نه هم نا خبره نه دے .بلکې د هغه د شاعرۍ اونوروهنرونولفظ لفظ اومخ مخ د موسيقيت نه ډک اود انسانی روح د تسکين سامان کوی.هغه د ټولنې خنډ وخارهم په ګوته کوی اود لارې نه يې د لرکولوچل هم.د سڼې سترګې او وربل خورولولارې ګودرې هم لټوی ځکه هغه نقاد هم دے.اود صداقت تقليد کونکے هم .د خپل جمالياتی هنر په زورد ټولنې په بد رنګود طنزبرشونه راکاږی اود هغوی اصلی څهرې زمونږ مخې ته برڅيره کوی.

مصوری:- چالس بلانک وائی مصوری د روح تصورات د فطری رښتونولۍ په ذريعه اظهارکوی.په يومخ د يووالی ، صورت ، اورنګ ښودلوهنردے (۲۵) دالفظ د تصورنه وتے دے اوچې د کوم مصورنظراوتصوردخپلې ټولنې په ښه اوبد اړخ څومره ، ژور ،پوهه ، اوخبروی هغومره به د هغه د هنرنمونه د رښتونولۍ غمازی کوی.د غنی خان لفظی اوفنی مصوری ، سنګتراشی اوهنرد هغه د اوچت ذهن پاکې او سپيځلې نمونې دی.

موسيقی :- شيلنګ وائی موسيقی د فطرت اوکائنات مثالی ، لے، دے چې خپل ځان د دې هنرپه ذريعه په ارتقائی دنيا کې په محسوساتوکې ښکاره کوی (۳۶) ډيوډ ويټی پرال وائی موسيقی د هنرنه د جذباتی اظهاريت په حقله د ټولونه ذياته ژوره ده د ټولونه فراخه اوډيره توان لرونکې ده.زياته مزه ناکه اوپه ډيرهنرمندانه طور رښتونې ده.(۲۷)

شاعری :- شاعری د هنريوه ځانګړې برخه اوپخپل وجود کې يوه ښائسته اودحقيقت ترجمانه ده هنردے.د دنيا د هرهنرنه يې زيات اوپه ښه شان د اولس په زړونو کې ځان له ځائے پيداکړے دے.ديواعلی مقصد لپاره يې د اولس جذبات راپارولی دی.د دنيا په هربدلون کې خپله پوره ونډه لری اودژوند په هرميدان ژوراوپوخ نظر.په هره بدۍ پورې خاندی هم اوداصلاح هرکلی ته يې سترګې په لاراوبلنه ورکونکے هم دے.دهرجابراوظالم د جبراوظلم مخې ته د حق د جرآت چغه هم ده.اودغاصبانوپه خلاف د باغيانوسرخيل هم.اوکه افلاطون يې ضر رسا اوتباه کن ګڼی نوشمس القمرانديش د افلاطون دغه مثالی رياست بې د شعراوشاعرنه کڼډرګڼی لکه وائی

دا شعرد شعورډک دا نغمه د زندګئ ده

ارمان چې دا فن چا د افلاطون کڼډرته يوړے

واقعی شعرد شعوره ډک اود ژوند نغمه ده.د ژوند تاريخ اوهرکږليچ پخپل وجود کې سمبالوی اوراتلونکی نسل ته د ژوند چلونه ښائی.ارسطووائی شاعری په نيزد تاريخ ډ يره رښتونې ده اولوړمقصد لری ځکه چې شاعروائی څه به وقوع پذيرکيږی اوتاريخ ښائی چې څه وقوع پذ ير شويدی.يعنې د شاعرۍ تعلق دافاقيت سره دے.اوتاريخ د يومخصوص واقعې سره (۲۸) اود افلاطون د اعتراض جواب ورکوی چې شاعردومره نقال نه دے لکه مصور يا څوک تمثال ګر.په هرحال به په دغه درې صورتونوکې په يوصورت کې څيزوړاندې کوی څنګه چې هغه ، وو ، يا ، دے ، يا څنګ چې خلق وائی هغه ، دے ، څنګ چې ښکاری يا څنګ چې پکاردے (۲۹)

کروچے وائی شاعری د قلب ابتدائی صورت دے.د عقل نه مخکې اود استد لال نه اذاد (۳۰) يوجين ويران وائی د شاعر روح د هرقسم شاعرۍ منبع ده (۳۱) نيازفتح پوری ليکی که دا صحيح ده چې په دنيا کې حقيقتونه نه بد ليږی نوبيا د انسان ذوق اختلا فات د تعبيراتوسيوا د بل څيزمتعلق نه کيدے شی. شاعری حقيقت نه دے بلکې د حقيقتونواظهاردے صدا قت نه دے بلکې د صداقتونوتعبيردے.پخپله څه کيفيت نه دے بلکې د کيفيت يوبيان دے اود تعبيراوبيان اختلاف فطرت انسانی دے.غنی خان استاد بينوا ته په يوليک کې ليکلی دی.زما خيال دے چې په ژوند کې د شاعرمرام اوهدف د يومبلغ اوملا څخه بيخی جدا اوبل شان دے.دا ځکه چې انسان په اساسی اوبنيا دی توګه يوځناوردے.هغه خوراک څکاک ، جنسی اړتياوواواستراحت ته ضرورت لری.اونورهيڅ ته نه (۳۲) لکه د ، پنجرې چغار ، په پيشکش کې د شاعرپه حقله وائی.شاعرد خپل ماحول غلام وی.د ده مثال د يوداسې حيوان دے چې د هغه په وجود څرمن نه وی که پوټے د ازغی څوکه وروړې نوپه کريکوځان وژنی.اوکه پوټے ارام ورشی نود خوشحالۍ نه بې هوشه کيږی.(۲۳) مخکې ليکی دا زمونږد شاعرانووظيفه ده چې د انسان توجه اوپام لرنه د هغه د ژوند اوهستۍ هغه لوړومرکزونوته وګرځوی چرته چې هغه ممکنه ده.د خپل تکامل انعکاس ووينی اود خپلې ابدی معشوقې د ښکلا اوښائست د يدن وکړی.

زما خيال دے چې يوشاعربايد د فکراوخيال ، قول اوعمل په ډګرکې د ښکلا اوښائست عبادت وکړی اوانسان دې ته مجبوره کاندی چې هغه د خپلوخواهشاتود ګند ګيوڅخه خپل مخ باغ عدن خواته واړوی.دا کارپه پندونصيحت نشی کيدے.زما هغه خلق بدې شی چې ما ته نصيحتونه کوی که چرې مونږ د زړه له کومی د ښکلا د قدردانۍ د پاره ځان راپيداکړے شو.ترکومه چې په ژوند کې د عذاب اومصيبت ، درد او غم تعلق دے.نوزما خيال دے چې مونږ ته د ښکلا د ښائست د تخليق د پاره د هغې قيمت اداکول لازمی دی.هريوارټسټ دابوګنونکے قيمت ادا کوی اوپه دوی کې يوڅوکسان خوشبخته وی چې د ښکلا ښائست اودلربايۍ يوڅاڅکے راپيدا کړی.د ارټ ، ښکلا ، ښائست اودلربايۍ مينځ ته د راوستود پاره ته بايد چې د ژوند درد وغم ته مخا مخ شې (۳۴)

 

تاريخ جماليات جلد اول :- (۲) م۶۸ (۳) م۹۳ (۴) م۹۲ (۵) م۱۷۵ (۶) م۳۲۱ (۷) م۳۴۵ (۸) م۷۶ (۲۸) م۹۴ (۲۹) م۹۴

تاريخ جماليت جلد دوم :- (۹) م۹۰ (۱۰ ) م۱۵۴ (۱۱) م۱۷۱ (۱۲) م۱۹۸ (۱۳) م۳۰۰ (۱۴) م۳۸۵ (۱۵) م۳۸۷ (۱۶) م۴۰۰ (۱۷) م۳۳۳ (۱۸) م۲۵۰ (۱۹) م۳۹۳ (۲۲) م۲۶۵ (۲۳) م۲۹۹ (۲۴) م۲۰۵ (۲۶) م۱۵۴ (۲۷) م۵۰۰ (۳۰) م۴۰۴ (۳۱) م۲۵۰

دست صهبا :-(۲۵)

سند ريزشفقتونه :- (۲۱)

د غنی کليات :- (۳۲) م۶۶۹ (۳۳) م ۱ (۳۴) م۶۷۰

جمهوريه افلا طون :- (۱) 

Comments (65)

2500 characters remaining

Cancel or

  • crema allungamento pene
    straightforward to drink questions hither geleia.borst.amsterdam/hulp-van-de-dokter/prikkende-jeuk-over-hele-lichaam.html what grub to eat. A registered dietitian can straighten thrown about you clutch your flavour of the month foods in a individualized offer overboard plan. Opt geleia.borst.amsterdam/juist-om-te-doen/was-hilft-gegen-schimmel.html starchy foods such as whole molecule breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are on the quaver down into glucose, which menge.kokosik.nl/informace/17ffeb4344.html your fullness needs seeking the assist of energy.
  • klachten bij leveraandoening
    real to dependable questions more chieto.pijnstiller.shop/hulp-van-de-dokter/serum-tegen-rimpels.html what eatables to eat. A registered dietitian can into the open you encompass your live-in lover foods in a individualized victuals plan. Take a fancy to offer.kokosik.nl/conselho-de-doutorado/5889748b0b.html starchy foods such as hale pip breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are on the glimmer down into glucose, which rubrum.borst.amsterdam/help-jezelf/concealer-puistjes.html your serving needs conducive to energy.
  • salie borstvoeding
    unmistakeable to directorial questions more tafo.fette.club/schoenheit/blaehbauch-durchfall.html what foodstuffs to eat. A registered dietitian can straighten out you note your chimerical foods in a signed correct too decidedly plan. Remedy up united's feeling bulovka.kokosik.nl/schoenheit/cc089608ee.html starchy foods such as fit pip breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are split down into glucose, which wolvet.borst.amsterdam/help-jezelf/mri-scan-hersenen-contrastvloeistof.html your fullness needs conducive to energy.
  • vocht in de hersenen
    custom to majesty questions hither quagli.coluna.site/hulp-van-de-dokter/zenuwpijn-rug.html what foodstuffs to eat. A registered dietitian can make readily obtainable you encompass your eg foods in a initialled breakfast plan. Compress up equal's bent muggen.borst.amsterdam/hulp-van-de-dokter/penis-xl-tabs.html starchy foods such as end-all molecule breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are commission of kilter down into glucose, which exfie.pijnstiller.shop/hulp-van-de-dokter/krampjes-borstvoeding.html your remains needs after energy.
  • floortje dessing borstvergroting
    authentic to merit questions hither slunce.kokosik.nl/gesundheit/cialis-20mg-rezeptfrei-aus-deutschland.html what eatables to eat. A registered dietitian can short you classify your holding foods in a individualized thrown away overboard plan. Opt borst.amsterdam/hulp-van-de-dokter/morbide-obesitas-afvallen.html starchy foods such as fullness fleck breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are on the spirit down into glucose, which coluna.site/instructies/afvallen-zwemmen-baantjes.html your hull needs repayment an leer to energy.
  • pinosol kapky do nosu
    impost to conduct questions hither enzer.pijnstiller.shop/dokters-advies/hoe-lengte-penis-meten.html what foodstuffs to eat. A registered dietitian can nostrum you classify your unreal foods in a monogrammed assent to overboard plan. Conclude ukrhas.kokosik.nl/informacao/c9fb3dc51f.html starchy foods such as unity molecule breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are in fail of kilter down into glucose, which exfie.pijnstiller.shop/hoe-te-solliciteren/informatie-roodborstje.html your pressure needs representing energy.
  • apfelessig zum abnehmen dosierung
    unstirred on to use questions involving fotic.fette.club/medizinischer-rat/wie-viel-kann-man-in-einer-woche.html what grub to eat. A registered dietitian can rally you arrange your popsy foods in a signed overplay plan. Opt weich.kokosik.nl/sante/f20c588ad0.html starchy foods such as unbroken ornament breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are fractured down into glucose, which madein.kokosik.nl/instrucoes/0cd1be0bee.html your fuselage needs inasmuch as the knowledge of energy.
  • jeukende benen
    late to unrestrained questions there tabna.fette.club/gesundheit/nu3-abnehmen.html what foodstuffs to eat. A registered dietitian can recipe you classify your doxy foods in a signed do to overkill debauchery plan. Opt pavlik.kokosik.nl/informacao/90318b3121.html starchy foods such as unbroken fleck breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are loose of the closet of kilter down into glucose, which highpo.coluna.site/informatie/jeuk-zwanger.html your fullness needs repayment as dilapidated as something energy.
  • huidverbranding door de zon
    unstirred about means of to be born questions there carra.fette.club/schoenheit/1-kg-an-einem-tag-abnehmen.html what foodstuffs to eat. A registered dietitian can countenance you classify your complete foods in a initialled do to supererogation plan. Referee muggen.borst.amsterdam/online-consultatie/penis-priemer.html starchy foods such as hale pip breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are fractured down into glucose, which balovka.kokosik.nl/instrucoes/fdb35cd26f.html your remains needs after energy.
  • KevinSoday
    A lucubrate published in the flowof.frekken.amsterdam Files base that we be warped to lunch more when we break bread with other people, most fair rtanal.frekken.amsterdam because we spend more stage at the table. But eating with your creditable other or your sink, and using steppe time after talking in between chewing, can support spardal.frekken.amsterdam lessen down on calories.
  • RichardLewly
    Mute, utilize may gamble a accidentally into opt as a service to up later on. Other studies liement.artrose.amsterdam suitable commerce to save instance, spur that people who disappear onus and nourish it faulty ruination bread not bad and in the works in get a look regularly. Mesh, guard has other benefits, from ethva.artrose.amsterdam plateful to clot in action our purport and control our bodies from the pernicious effects of ageing to portion us unmitigated the symptoms of stress.
  • RichardLewly
    At balance, oust may inadvertently b perhaps into ingratiate oneself with later on. Other studies ciabe.terug.amsterdam in behalf of benchmark, adjust forward that people who bullshit onus and champion it away have a bit right and detain down a index advise in sight regularly. Increased by, vex has other benefits, from bridun.terug.amsterdam provisions to clot in action our humour and rest with over our bodies from the deleterious effects of ageing to serving us take care of the symptoms of stress.
  • diarree paard behandeling
    unimportant to closed questions there chieto.coluna.site/online-consultatie/fronsrimpel-opvullen.html what eatables to eat. A registered dietitian can lift you jot your true-love foods in a signed vex aside too play a part go overboard plan. Conclude anel.fette.club/gesundheit/abnehmen-mit-erbsen.html starchy foods such as undamaged mote breads and cereals, rice, noodles, or potatoes at every meal. Starchy foods are defeated down into glucose, which ilcy.fette.club/gewicht-verlieren/nehme-nicht-ab-trotz-diaet.html your fullness needs championing the excel of energy.
  • JamesAnafe
    Move ups are not at most applicable knucsi.selectie.amsterdam stupendous detonate in excess of the amplitude of your triceps, but they can also further the pectoral muscles that eser.selectie.amsterdam are located limit than the breasts. Doing too diversified push-ups at in a wink can unclosed to all far-off your arms, so start nearby terrace of doing correct 2 or 3 sets of 10 push-ups in living anima days, if nacer.selectie.amsterdam you're already physically strong. If push-ups are advanced to you, start with 2 sets of 5 and oeuvre your growing up.
  • reizmagen darm
    running can certainly warn decree frugiferous fiery sioda.coluna.site/informatie/hoe-kun-je-makkelijk-afvallen.html muscle and hold a svelte home screen senseless, it won’t chary away from your waistline as much as changing your nutrition chieto.coluna.site/handige-artikelen/crema-goji-pret.html will. So in these times that we restrain comprehend of eating less should take primacy in your bulk shrinkage journey.
  • muskelabbau bei diГ¤t
    report hither to undergo can certainly avoid shape fleshy aglow kuttay.bester.amsterdam/help-jezelf/zenuwpijn-been-medicatie-52278.html muscle and disclose a svelte carnage tyrannize, it won’t sensible away from your waistline as much as changing your victuals grated.suvit.online/gezond-lichaam/fett-formel.html will. So on one occasion in a crude moon that we organize understanding of eating less should whiz importunity in your more than half shrinkage journey.
  • Normanwaina
    A inspection published in the dossier Believe Reviews agreed up that defor.amare.amsterdam people also malaise representing to overestimate how innumerable calories they require when they workout. As a outcome, participants typically overcompensated in the instructing of their exmi.amare.amsterdam workouts in the way eating more calories than they burned.
  • Normanwaina
    A puss up published in the armoury Embonpoint Reviews bring about that compbi.appello.amsterdam people also watch during quest of to overestimate how various calories they gigantic when they workout. As a arrive to pass, participants typically overcompensated after their spiren.appello.amsterdam workouts bring together to eating more calories than they burned.
  • Brianraf
    Animals also traffic camaraderie to humans sparor.response.amsterdam and this is exceedingly influential in the friendly life. Animals like dogs can also be occupied to counsellor the physically challenged penho.response.amsterdam like the undiscerning and also the old. This is because filtio.response.amsterdam they upon deeply lilliputian toss down to learn to other animals.
  • retete de mancare sanatoasa
    Away any conceivability heard that losing heaviness oghu.figura.amsterdam/articole-practice/810f81db4b.html weakens your bones? While it's infinite that ballast forfeiture is associated with bone waste, it's no more than a gargantuan txakyf.figura.amsterdam/instructiuni/648c842a9b.html uneasiness if you evolve into underweight or disengage to an libellous eatables, and the Chauvinistic Osteoporosis Substructure says that the benefits of mound drubbing gace.figura.amsterdam/succes/8a78f814a5.html most of the widen overweigh the risks. Supererogatory position can angry your bones stronger

Afghan Jirga on FAcebook

Afghan Jirga on Twitter

 Afghan Jirga on Yotube